Naukowcy odkryli, co powoduje największy stres w pracy

Autorzy przeprowadzili metaanalizę badań dotyczących stresu związanego z rolą w pracy w latach 1964-2024. Analiza obejmowała setki niezależnych badań i dane od prawie 800 000 pracowników. Naukowcy porównali trzy główne źródła stresu: niejednoznaczność roli, konflikt ról i przeciążenie.

Niejednoznaczność roli

Niejednoznaczność roli występuje, gdy pracownik nie rozumie dokładnie, co powinien robić, gdzie kończą się jego obowiązki, jak oceniana jest jego praca i jakie zadania są traktowane priorytetowo.

Konflikt ról pojawia się, gdy od danej osoby oczekuje się wykonywania wzajemnie wykluczających się czynności. Na przykład przełożony wymaga szybszego wykonywania zadań, ale jednocześnie nalega na maksymalną dokładność i dodatkowe zatwierdzenia.

Przeciążenie to sytuacja, w której jest zbyt wiele zadań i za mało czasu, zasobów lub ludzi, aby je wykonać.

Po przeanalizowaniu, to właśnie niejednoznaczność ról okazała się jednym z najbardziej destrukcyjnych czynników. Kiedy dana osoba nieustannie musi odgadywać oczekiwania, zmniejsza to pewność siebie, motywację, satysfakcję z pracy i jakość realizacji zadań.

Niemniej jednak, różne czynniki stresogenne miały na siebie najsilniejszy wpływ. Konflikt ról był szczególnie silnie powiązany z wypaleniem zawodowym, cierpieniem psychicznym i chęcią odejścia z pracy. Przeciążenie częściej wiązało się z problemami ze zdrowiem fizycznym i psychicznym.

Dlaczego ma to znaczenie

Badania pokazują, że niewłaściwe wyznaczanie zadań to nie tylko błahostka menedżerów. Jeśli pracownik nie rozumie, czego się od niego oczekuje, marnuje energię nie tylko na pracę, ale także na ciągłe rozszyfrowywanie oczekiwań.

Ta niepewność może być szczególnie szkodliwa w zespołach hybrydowych, z częstymi zmianami procesów, restrukturyzacjami, wprowadzaniem nowych narzędzi i niejasnymi opisami stanowisk. Dana osoba może nie być formalnie przeciążona, ale nadal być pod wpływem dużego stresu, ponieważ nie wie, jakie decyzje może podejmować samodzielnie i co zostanie uznane za dobry wynik.

Dla pracodawców wniosek jest również praktyczny: redukcja stresu nie zaczyna się tylko od zmniejszenia obciążenia pracą. Czasami ważniejsze jest jasne opisanie ról, priorytetów, obszarów odpowiedzialności i kryteriów sukcesu.

Kontekst

Teoria stresu związanego z rolą jest badana od lat 60-tych XX wieku. Wyjaśnia ona, w jaki sposób oczekiwania, obowiązki i role społeczne w pracy mogą stać się źródłem stresu.

W przeszłości stres zawodowy często wiązano przede wszystkim z ilością zadań. Nowe odkrycia pokazują jednak bardziej złożony obraz: osoba może być zestresowana nie tylko dlatego, że ma dużo pracy, ale także dlatego, że jest ona źle zorganizowana.

Prosty przykład: jeśli pracownik otrzymuje polecenie "podjęcia się projektu", ale nie jest mu powiedziane, jakie są jego uprawnienia, kto podejmuje ostateczne decyzje, jakie terminy są realistyczne i jakie wskaźniki zostaną wykorzystane do oceny wyników, powoduje to ciągłe napięcie. W takiej sytuacji nawet doświadczony specjalista może szybciej się wypalić.

Źródło

Badanie Gargi Sawhney i wsp. Metaanalityczny przegląd 60 lat badań nad stresorem roli opublikowany w Journal of Vocational Behaviour w 2026 roku. Autorzy podsumowali sześć dekad danych na temat stresorów roli w pracy i ich związku z samopoczuciem, wydajnością, satysfakcją z pracy i zamiarem odejścia.