Naukowcy odkryli ukryty mechanizm wyboru przyjaciół

Jednak najnowsze badania sugerują, że nasz mózg może podejmować takie decyzje w sposób znacznie bardziej prymitywny i „praktyczny”. Zdaniem naukowców, wybierając przyjaciół, nieświadomie zwracamy uwagę na cechy, które pomagały ludziom przetrwać już tysiące lat temu.

Artykuł opublikowano w czasopiśmie „Evolution and Human Behavior”.

Okazało się, że przyjaźń ma korzenie starsze niż współczesne cele

Tradycyjnie psychologowie uważali, że ludzie wybierają przyjaciół w zależności od swoich bieżących potrzeb. Na przykład po to, by wspólnie się uczyć, budować karierę lub rozwiązywać codzienne problemy.

Jednak naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego postawili hipotezę, że wybór ten może być determinowany nie tylko dzisiejszymi okolicznościami, ale także mechanizmami ewolucyjnymi, które ukształtowały się jeszcze w czasach łowców-zbieraczy.

Jeśli ta hipoteza jest słuszna, ludzie powinni nieświadomie poszukiwać u potencjalnych przyjaciół cech, które niegdyś czyniły daną osobę cennym sojusznikiem.

Co okazało się najważniejsze

Aby zweryfikować tę koncepcję, naukowcy przeprowadzili dwa eksperymenty.

W pierwszym z nich 156 studentów, po półgodzinnym spotkaniu, oceniało, w jakim stopniu chcieliby się ze sobą zaprzyjaźnić.

W drugim eksperymencie 444 ochotników oceniało zdjęcia nieznanych osób, a następnie badacze porównali te oceny z cechami, które uczestnicy uznali za istotne dla osiągnięcia swoich obecnych celów życiowych.

Wyniki wykazały, że o atrakcyjności potencjalnego przyjaciela częściej decydowały wcale nie bieżące zadania.

Najważniejsze okazały się:

• gotowość do współpracy;
• niezawodność;
• pewność siebie i zdolność do przejmowania inicjatywy;
• wysoki status społeczny;
• atrakcyjność fizyczna.

To właśnie te cechy najlepiej pozwalały przewidzieć chęć nawiązania przyjaźni.

Dlaczego mózg dokonuje takiego wyboru

Autorzy uważają, że tego rodzaju preferencje mogły ukształtować się już w czasach prehistorycznych.

Dla starożytnych ludzi dobry przyjaciel był nie tylko miłym rozmówcą. Od niego zależały wspólne polowania, ochrona przed wrogami, zdobywanie pożywienia oraz wychowywanie dzieci.

Dlatego ludzki mózg mógł wypracować swego rodzaju „filtry społeczne”, które do dziś pomagają w szybkiej ocenie potencjalnych sojuszników.

Badacze nazywają je obrazowo „społecznymi receptorami smaku” – wrodzonymi preferencjami, które działają automatycznie.

Nie oznacza to jednak, że interesy nie mają znaczenia

Autorzy podkreślają, że badanie nie dowodzi, jakoby przyjaźń wynikała wyłącznie z ewolucji.

Dużą rolę odgrywają również współczesne cele życiowe, wspólne zainteresowania, wartości i doświadczenia.

Jednak wyniki wskazują, że znaczna część naszych sympatii może powstawać nieświadomie – jeszcze zanim zdążymy zastanowić się, w jaki sposób dana osoba jest dla nas przydatna lub na ile jest do nas podobna.

Dlaczego jest to ważne

Badanie to pomaga lepiej zrozumieć, w jaki sposób kształtują się więzi społeczne i dlaczego pierwsze wrażenie na temat danej osoby często okazuje się tak silne.

Wskazuje ona również, że mechanizmy, które pomagały ludziom przetrwać tysiące lat temu, mogą nadal wpływać na nasze decyzje nawet we współczesnym społeczeństwie.

Kontekst

Psychologia ewolucyjna zakłada, że wiele cech ludzkiego zachowania ukształtowało się w warunkach życia starożytnych łowców-zbieraczy. Nie chodzi tu o świadomy wybór, lecz o mechanizmy psychologiczne, które mogły utrwalić się w wyniku doboru naturalnego.

W najnowszym badaniu naukowcy uzyskali dane zgodne z tą hipotezą, jednak zaznaczają, że wybór przyjaciół jest prawdopodobnie determinowany przez połączenie pradawnych preferencji ewolucyjnych oraz współczesnych warunków życia.

Źródło

Adar B. Eisenbruch i in. Czego ludzie oczekują od przyjaciela? Sygnały wskazujące na wartość przodków jako partnerów do współpracy pozwalają przewidzieć preferencje dotyczące przyjaciół tej samej płci. Evolution and Human Behavior (2026).