Ile kawy można pić bez szkody dla serca: odpowiedź kardiologów

Odpowiada to mniej więcej trzem–pięciu małym filiżankom zwykłej kawy o pojemności około 240 ml. Jednak takie przeliczenie ma charakter dość umowny: duża lub szczególnie mocna porcja z kawiarni może zawierać tyle samo kofeiny, co kilka filiżanek przygotowanych w domu.

Wartość orientacyjna wynosząca 400 mg nie jest odpowiednia dla wszystkich i nie stanowi zalecanego limitu. Kofeina może powodować kołatanie serca, tymczasowy wzrost ciśnienia krwi, nasilać niepokój oraz zakłócać sen. Reakcja zależy od wieku, uwarunkowań genetycznych, przyjmowanych leków oraz stanu zdrowia.

Szczegóły

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne opublikowało oświadczenie naukowe poświęcone wpływowi kofeiny na ciśnienie krwi, poziom cholesterolu, rytm serca, ryzyko udaru mózgu, niewydolności serca oraz innych schorzeń.

Nie jest to nowe badanie kliniczne, lecz przegląd wcześniej opublikowanych badań. Eksperci doszli do wniosku, że umiarkowane spożycie kawy zawierającej kofeinę zazwyczaj nie zwiększa ryzyka sercowo-naczyniowego u większości osób dorosłych.

Niektóre badania obserwacyjne wskazują nawet na związek między spożywaniem dwóch do czterech filiżanek kawy dziennie a mniejszą częstością występowania udaru mózgu, choroby niedokrwiennej serca, niewydolności serca oraz cukrzycy typu 2. Nie dowodzi to jednak, że to właśnie kawa zapobiega tym chorobom.

Osoby spożywające kawę z umiarem mogą różnić się od pozostałych pod względem diety, aktywności fizycznej, dochodów, palenia tytoniu oraz ogólnego stanu zdrowia. Ponadto ewentualny pozytywny efekt może wynikać nie z kofeiny, lecz z innych substancji zawartych w kawie.

Dlatego kardiolodzy nie zalecają rozpoczynania picia kawy ani zwiększania jej spożycia wyłącznie w celu ochrony serca.

Ile filiżanek odpowiada 400 mg

W zwykłej zaparzonej kawie zawartość kofeiny może wynosić około 9,4–20,6 mg na 30 ml. W filiżance o pojemności 240 ml może się zatem znajdować od 75 do 165 mg.

Wynika z tego, że 400 mg nie zawsze odpowiada pięciu filiżankom. W zależności od odmiany, mocy i sposobu przygotowania dzienny limit można osiągnąć już po dwóch–trzech dużych porcjach.

Szczególnie trudno jest oszacować zawartość kofeiny w kawie serwowanej w kawiarni. Pojemność filiżanki może wynosić nawet 350–500 ml, a napój zawiera czasami kilka porcji espresso. Również kawa parzona na zimno przez dłuższy czas może być bardzo mocna.

Kofeina pochodzi nie tylko z kawy. Znajduje się ona również w herbacie, czekoladzie, napojach typu cola, napojach energetycznych, niektórych suplementach dla sportowców, lekach przeciwbólowych i innych lekach. Przy ocenie dziennego spożycia należy uwzględnić wszystkie źródła.

Jak kawa wpływa na ciśnienie krwi

Po spożyciu kofeiny ciśnienie krwi może chwilowo wzrosnąć. Efekt ten jest zazwyczaj bardziej odczuwalny u osób, które piją kawę rzadko lub są szczególnie wrażliwe na substancje pobudzające.

Przy regularnym spożywaniu u części osób rozwija się tolerancja, w związku z czym reakcja staje się słabsza. Może to wyjaśniać, dlaczego krótkotrwały wzrost ciśnienia po filiżance kawy niekoniecznie prowadzi do rozwoju przewlekłego nadciśnienia tętniczego.

Jednak duże dawki kofeiny mogą znacznie podwyższać ciśnienie, zwłaszcza jeśli jest ono już wysokie. Dlatego nie ma tu jednej uniwersalnej zasady: osoby cierpiące na nadciśnienie powinny omówić kwestię spożycia kawy ze swoim lekarzem prowadzącym.

Kofeina może również zafałszować wynik pomiaru ciśnienia przed jego wykonaniem. Zazwyczaj zaleca się powstrzymanie się od jej spożycia co najmniej 30 minut przed badaniem.

Czy kawa wywołuje arytmię

Powszechne przekonanie, że każda filiżanka kawy wywołuje zaburzenia rytmu serca, nie znajduje potwierdzenia w aktualnych danych. Umiarkowane spożycie zazwyczaj nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem migotania przedsionków – jednego z najczęstszych rodzajów arytmii.

W niektórych randomizowanych badaniach spożywanie kawy wiązało się nawet z mniejszą liczbą epizodów migotania przedsionków. Jednocześnie jednak u niektórych uczestników częściej występowały przedwczesne skurcze komór – dodatkowe uderzenia serca, które mogą być odczuwane jako przerwy w biciu serca lub jego zatrzymanie.

Reakcja zależy zatem od rodzaju zaburzenia rytmu serca oraz indywidualnych cech danej osoby. Jeśli po spożyciu kawy regularnie występują wyraźne kołatanie serca, zawroty głowy lub dyskomfort, nie należy zwiększać dawki w oparciu o uśrednione normy.

Sposób przygotowania ma znaczenie

Na stan serca może wpływać nie tylko kofeina. Ziarna kawy zawierają kafestol — substancję, która może podnosić poziom lipoprotein o niskiej gęstości, znanych jako „zły” cholesterol.

Więcej kafestolu pozostaje w kawie niefiltrowanej: przygotowanej w zaparzaczu typu French press, w turce lub metodą gotowania. W espresso również jest on obecny, choć ostateczna ilość zależy od wielkości porcji.

Filtr papierowy zatrzymuje większość kafestolu. Dlatego kawa filtrowana zazwyczaj ma mniejszy wpływ na poziom cholesterolu.

Syropy, cukier, bita śmietana i inne dodatki mogą sprawić, że kawa stanie się wysokokalorycznym deserem. Nie oznacza to, że niewielka ilość mleka automatycznie czyni ten napój niezdrowym, jednak należy również wziąć pod uwagę skład całej porcji.

Dlaczego napoje energetyczne budzą większe obawy

Kawy i napojów energetycznych nie można uznać za równoważne źródła kofeiny. Napoje energetyczne w postaci shotów mogą zawierać trzy–cztery razy więcej kofeiny w przeliczeniu na jednostkę objętości niż zwykła kawa.

Często spożywa się je szybko, przez co duża dawka trafia do organizmu w krótkim czasie. Oprócz kofeiny w składzie mogą znajdować się cukier i inne substancje pobudzające, których wspólne działanie nie zostało jeszcze w pełni zbadane.

Wysokie dawki kofeiny zawarte w napojach energetycznych wiąże się z gwałtownym wzrostem ciśnienia krwi oraz zaburzeniami rytmu serca, w tym u młodych osób bez zdiagnozowanych chorób serca. Dlatego też wniosku dotyczącego bezpieczeństwa umiarkowanego spożycia kawy nie można odnosić do skoncentrowanych produktów energetycznych.

Dla kogo ogólna norma może nie być odpowiednia

Szybkość metabolizowania kofeiny zależy od uwarunkowań genetycznych, wieku, tempa metabolizmu, nawyków konsumpcyjnych oraz przyjmowanych leków. U jednej osoby kilka filiżanek nie wywołuje zauważalnych odczuć, podczas gdy u innej już jedna porcja prowadzi do drżenia, niepokoju lub bezsenności.

Bardziej ostrożne podejście jest konieczne w przypadku osób cierpiących na niektóre choroby sercowo-naczyniowe, z niekontrolowanym ciśnieniem krwi, wyraźnymi zaburzeniami snu lub wysoką wrażliwością na kofeinę. W przypadku kobiet w ciąży obowiązują bardziej rygorystyczne ograniczenia, a wytyczna dla osób dorosłych wynosząca 400 mg nie dotyczy dzieci i młodzieży.

Są to informacje ogólne, a nie indywidualne zalecenia medyczne. W przypadku chorób sercowo-naczyniowych lub przyjmowania leków bezpieczną dawkę kofeiny najlepiej skonsultować z lekarzem.

Dlaczego jest to ważne

Kawa jest głównym, ale nie jedynym źródłem kofeiny. Próba liczenia wyłącznie filiżanek może prowadzić do nieświadomego przekroczenia dawki, zwłaszcza jeśli dana osoba jednocześnie pije herbatę, colę lub napoje energetyczne oraz przyjmuje preparaty zawierające kofeinę.

Nowe zalecenie pomaga odróżnić umiarkowane spożycie zwykłej kawy od skoncentrowanych dawek substancji pobudzających. Dla większości osób dorosłych kilka filiżanek kawy nie stanowi zagrożenia dla serca, jednak większa ilość nie oznacza lepszego efektu.

Związek umiarkowanego spożycia kawy z obniżonym ryzykiem niektórych chorób również nie powinien być postrzegany jako udowodniona korzyść. Badania obserwacyjne nie pozwalają na razie ustalić, czy to sam napój chroni serce, czy też wynik ten wynika z innych czynników związanych ze stylem życia.

Kontekst

Kofeina blokuje działanie adenozyny – substancji, która pomaga organizmowi spowolnić aktywność i odczuwać zmęczenie. Dlatego po wypiciu kawy człowiek zazwyczaj czuje się bardziej pobudzony, a jego tętno i ciśnienie krwi mogą ulec chwilowej zmianie.

U większości osób maksymalne stężenie kofeiny we krwi osiągane jest mniej więcej w ciągu godziny. Następnie substancja ta jest stopniowo metabolizowana przez wątrobę, jednak tempo tego procesu znacznie się różni.

Oprócz kofeiny kawa zawiera setki innych związków. Niektóre z nich wykazują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne. Z tego powodu trudno jest oddzielić wpływ czystej kofeiny od działania napoju jako całości.

Większość badań długoterminowych opiera się również na deklaracjach uczestników dotyczących ilości wypitej kawy. Rzeczywista zawartość kofeiny w każdej porcji zazwyczaj nie jest mierzona, co dodatkowo ogranicza dokładność wniosków.

Źródło

Oświadczenie naukowe Gregory’ego Markusa i grupy ekspertów Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego pt. „Caffeine and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association”zostało opublikowane w czasopiśmie „Circulation” w 2026 roku.