Zakazanie przyjaźni jest łatwe. Ale co dziecko traci na tej przyjaźni?

Ale na tym historia się nie kończy. Zerwana przyjaźń nie zawsze oznacza, że dziecko jest w lepszej sytuacji. Może ono stracić ukochaną osobę, wsparcie w szkole i poczucie bezpieczeństwa wśród rówieśników. A jeśli nowych przyjaciół jest niewielu, konsekwencje mogą być gorsze niż sama niechciana przyjaźń.

Naukowcy z Florida Atlantic University i Mykolas Romeris University na Litwie monitorowali przyjaźnie 394 dzieci w wieku 9-14 lat przez dwa lata szkolne. Okazało się, że jeśli dziecko czuło, że jego matka nie akceptuje jego przyjaciela, prawdopodobieństwo rozpadu przyjaźni wzrastało. Praca została opublikowana w czasopiśmie Child Development.

Ważne: badanie nie mówi, że rodzice powinni przymykać oko na niebezpieczne relacje. Jeśli mamy do czynienia z przemocą, presją, używaniem substancji psychoaktywnych, zastraszaniem lub innym realnym zagrożeniem, konieczna jest interwencja. Jednak w zwykłych sytuacjach całkowity zakaz może zniszczyć przyjaźnie, nie dając dziecku lepszej alternatywy.

Szczegóły

W badaniu wzięło udział 394 uczniów litewskich szkół publicznych: 200 chłopców i 194 dziewczynki. Wiek dzieci wahał się od 9 do 14 lat. Prawie wszyscy uczestnicy byli etnicznymi Litwinami, więc autorzy ostrożnie podchodzą do uogólnień na inne kraje i kultury.

Naukowcy badali nie tylko znajomych lub przypadkowych kolegów z klasy, ale także stabilne wzajemne najlepsze przyjaźnie. Oznacza to, że oboje dzieci nazywały się nawzajem przyjaciółmi. W sumie naukowcy zidentyfikowali 197 takich par, które utrzymywały się na początku badania obserwacyjnego.

W ciągu dwóch lat szkolnych dzieci trzykrotnie wypełniały kwestionariusze. Powiedziały, jak bardzo czuły się wspierane w swoich przyjaźniach i zauważyły, czy uważały, że ich matka nie pochwala ich przyjaciół. Następnie badacze sprawdzili, które przyjaźnie przetrwały, a które się rozpadły.

Około jedna trzecia najlepszych przyjaźni zakończyła się później. A postrzegana przez dzieci dezaprobata matki przewidywała wyższe ryzyko rozpadu przyjaźni - zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, poprzez pogarszające się wsparcie w ramach relacji.

Mechanizm wyglądał następująco: gdy matka wyraźnie nie pochwala przyjaciela, przyjaźń może stać się mniej ciepła i mniej wspierająca. Punkt widzenia drugiego dziecka, przyjaciela, był szczególnie ważny. Jeśli czuje, że relacja staje się mniej bezpieczna i przyjemna, więź stopniowo słabnie i częściej się kończy.

Innymi słowy, zakaz lub ostra dezaprobata mogą nie działać jako natychmiastowe zerwanie, ale jako powolna erozja atmosfery w przyjaźni. Dziecko rzadziej widuje się z przyjacielem, mniej rozmawia o nim w domu, przyjaciel odczuwa napięcie, wsparcie maleje - a związek się nie udaje.

Dlaczego to ma znaczenie

Zakaz rodzicielski może wyglądać na szybką wygraną: niechciany przyjaciel zniknął z życia dziecka. Naukowcy podkreślają jednak, że samo zerwanie przyjaźni niekoniecznie rozwiązuje problem. Dziecko może nie mieć bardziej odpowiedniego zastępstwa.

Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, które mają już niewielu przyjaciół. Utrata bliskiej więzi może sprawić, że dziecko będzie bardziej samotne, podatne na zastraszanie lub bardziej zależne od kolejnego dostępnego towarzystwa - które niekoniecznie musi być lepsze od poprzedniego.

Istnieje również ryzyko dla relacji z rodzicami. Jeśli dziecko postrzega interwencję jako presję, kontrolę lub niesprawiedliwość, może zacząć unikać przyjaźni, mniej rozmawiać o szkole i bardziej opierać się radom dorosłych.

Wcześniejsze badania przeprowadzone przez ten sam zespół badawczy wykazały, że matczyna dezaprobata dla przyjaciół w odpowiedzi na problemy behawioralne dziecka może pogorszyć jego pozycję wśród rówieśników i pogłębić trudności, którym rodzice starali się zapobiec.

Praktyczny wniosek nie jest zatem taki, że rodzice powinni milczeć. Całkowity zakaz jest raczej tępym narzędziem. Może zerwać więź, ale nie nauczy dziecka, jak wybierać przyjaciół, zauważać presję, wyznaczać granice i budować zdrowsze relacje.

Kontekst

Przyjaźnie w dzieciństwie i wczesnym okresie dojrzewania nie są czymś przypadkowym. Dzięki przyjaciołom dzieci uczą się ufać, negocjować, kłócić się, godzić, otrzymywać wsparcie i rozumieć swoje miejsce wśród rówieśników.

W ten sposób rodzice dostrzegają zagrożenia, których dziecko może nie widzieć. Przyjaciel może mieć zły wpływ na dziecko, wciągać je w łamanie zasad, dewaluować jego naukę, wywierać na nie presję lub je wykorzystywać. Dlatego chęć interwencji jest często zrozumiała.

Istnieje jednak różnica między obserwowaniem a zakazywaniem. Łagodniejsza strategia nie polega na całkowitym zakazie przyjaźni, ale na zadawaniu pytań, omawianiu konkretnych zachowań, budowaniu zaufania w domu i pomaganiu dziecku w samodzielnym dostrzeżeniu, co jest dla niego dobre w relacji, a co nie.

Na przykład, zamiast "nie przyjaźnij się z nim", lepiej jest porozmawiać o faktach: jak się czujesz po dialogu, czy ta osoba cię wspiera, czy zmusza cię do robienia rzeczy, których nie chcesz robić, czy możesz powiedzieć mu "nie". Takie podejście nie gwarantuje szybkich rezultatów, ale jest mniej prawdopodobne, że złamie zaufanie i lepiej nauczy dziecko niezależności.

Źródło

Goda Kaniušonytė, Mary Page Leggett-James, Brett Laursen, "Perceived maternal disapproval of peer affiliates predicts child friendship dissolution", Child Development, 2026.

W badaniu wzięło udział 394 uczniów w wieku 9-14 lat z Litwy. Badacze zbierali dane na temat wzajemnych najlepszych przyjaźni, postrzeganego wsparcia i matczynej dezaprobaty dla przyjaciół trzy razy w ciągu dwóch lat szkolnych. Analizy wykazały, że postrzegana dezaprobata matki była związana z późniejszym rozpadem przyjaźni - bezpośrednio i poprzez zmniejszone wsparcie w związku.