Ukraina może szybciej przystąpić do UE: w Unii Europejskiej przygotowuje się istotną zmianę

Komisja Europejska przygotowuje szeroko zakrojoną reformę zasad podejmowania decyzji w UE, która może znacznie uprościć proces rozszerzenia Unii i przyspieszyć przystąpienie nowych państw, w szczególności Ukrainy. Bruksela rozważa możliwość stopniowego odejścia od wymogu jednomyślności w niektórych kwestiach, tak aby kilka państw nie mogło blokować postępów kraju kandydującego. Informuje o tym serwis „Rapporteur”.

Według informacji podanych przez to wydawnictwo przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen może przedstawić odpowiedni plan już w przyszłym tygodniu. Głównym celem tej inicjatywy jest przygotowanie UE do rozszerzenia do ponad 30 państw bez konieczności zmiany Traktatu z Lizbony.

Jak zamierza się zmienić przepisy

Zgodnie z projektami wewnętrznych dokumentów Komisji Europejskiej proponuje się wykorzystanie przepisów przejściowych traktatów UE na niektórych etapach procesu przystąpienia. Pozwolą one zastąpić głosowanie jednomyślne głosowaniem większością kwalifikowaną. Przewidywany próg to co najmniej 15 państw, reprezentujących dwie trzecie ludności UE.

Komisja uzasadnia konieczność reformy tym, że po rozszerzeniu Unii ryzyko blokowania decyzji będzie tylko rosło. Obecnie poszczególne kraje mogą wstrzymać ważne decyzje, korzystając z prawa weta.

Właśnie to może mieć znaczenie dla krajów kandydujących, w tym Ukrainy, Czarnogóry i Macedonii Północnej, które narażone są na ryzyko zablokowania decyzji przez poszczególne państwa członkowskie UE – wskazuje wydanie.

Jednocześnie nie planuje się całkowitego rezygnacji z krajowego prawa weta. Projekt przewiduje swego rodzaju „hamulec bezpieczeństwa” – państwo będzie mogło zażądać specjalnego rozpatrzenia danej kwestii, jeśli uzna, że dotyczy ona jego żywotnych interesów narodowych.

Nowi członkowie mogą zostać objęci wzmożoną kontrolą

Jednocześnie Komisja Europejska proponuje wzmocnienie kontroli nad państwami po ich przystąpieniu do UE. Zgodnie z projektami nowe państwa mogą przechodzić okres próbny trwający dziesięć lat lub nawet dłużej. W tym czasie Bruksela będzie mogła stosować dodatkowe mechanizmy kontroli i sankcje, jeśli państwo to odejdzie od demokratycznych i sądowych standardów UE.

Wśród możliwych środków znajdują się tymczasowe pozbawienie prawa głosu oraz sankcje finansowe. Od nowych członków można również zażądać prawnego zobowiązania do nieblokowania decyzji przyjętych przez pozostałe państwa Unii. Ponadto proponuje się rozszerzenie gwarancji finansowych, umożliwiających Komisji Europejskiej zawieszenie lub ograniczenie finansowania w przypadku poważnych naruszeń zasad praworządności – wyjaśnia sprawozdawca.

Nie wszystkim w UE spodoba się ta reforma

Inicjatywa ta może już teraz wywołać opór wewnątrz samego Unii Europejskiej. Obawy wiążą się przede wszystkim z ewentualną utratą krajowego prawa weta.

Osobnym kontrowersyjnym punktem będzie propozycja zmiany zasady powoływania Komisji Europejskiej: komisarza może wyznaczyć jedynie około dwóch trzecich państw członkowskich. Przy obecnej liczbie 27 państw oznaczałoby to, że dziewięć państw nie będzie miało swojego przedstawiciela w Komisji. Dla mniejszych państw UE takie podejście może okazać się szczególnie drażliwe, ponieważ obawiają się one dalszego osłabienia swoich wpływów w Brukseli – zauważa gazeta.

Projekt przewiduje również, że nowi członkowie będą musieli przystąpić do Prokuratury Europejskiej, która zajmuje się ściganiem nadużyć finansowych związanych ze środkami budżetowymi UE, jeszcze przed przystąpieniem do Unii.

Jeśli proponowane zmiany zostaną uzgodnione, proces rozszerzenia UE może stać się mniej podatny na blokowanie przez jedno lub kilka państw. Potencjalnie może to przyspieszyć postępy Ukrainy na drodze do członkostwa.